Шок Болжамдар
Қытай 2016 жылдың желтоқсанында өз валютасының резерв ретінде мойындалуына қол жеткізді. Жарты жылдың ішінде әлемдік резервте юанидің үлесі екі есе 1,84%-ға дейін өсті. Ағымдағы қарқын сақталған жағдайда ол келесі екі жылдың ішінде жапон йені мен британдық фунт стерлингті артқа тастап, әлемдегі үшінші валютаға айналады.
Осы мақсатта Қытай инфрақұрылымын дамыта түсуде – орталық банктермен тікелей своп-желілер санын күрт өсіру, юань валютасында несие беруді ұлғайту, Бүкіләлемдік банк пен SWIFT-тің өз аналогтарын құру, алтын қорының бейресми өсімін арттыру сияқты шаралар қабылдануда.
Мұның бәрі 2020 жылдың соңына дейін Қытайдың Қазақстанмен және Орталық Азиямен жүргізілетін барлық сауда-саттық операцияларын юаниге аударуға мүмкіндік береді.
Қараша 2018
Таяу уақытта банк секторындағы негізгі бәсекелестік ресей және қытай банктері арасында болады.
Қазіргі таңда 27 қазақстандық коммерциялық банктің 13-і шетелдік банктер, алайда олардың несиелеудегі жиынтық үлесі 15%-дан аспайды.
ДСҰ ережелерінің күшіне енуі нәтижесінде ресейлік және қытайлық банк филиалдарының Қазақстанға кіру белсенділігі арта түседі.
Арзан қаржыландыру көздері 300 ірі компанияның шетелдік банктерде қызмет көрсетіліп, сол жерде несиеленуіне алып келеді.
Қараша 2018
Түркиядағы ахуалдың шиеленісуі және АҚШ санкцияларының жалғасуы ресейлік әуе қорғаныс жүйесін сатып алу мәмілесін толық бекітеді.
Бұл Түркияның келісімнен бас тартуына немесе НАТО-дан шығуына әкеледі.
Түркия НАТО құрамынан шығып, ШЫҰ-ға кіреді. Сонымен қатар Еуропадағы саяси ахуал да тұрақсызданады.
Осының нәтижесінде Түркия Ресей және Қытаймен бірыңғай нарық форматында өңірлік интеграцияға барады.
Қараша 2018
АҚШ пен Ресей/Қытай арасындағы қарым-қатынастың шиеленісуі өңірлік интеграцияны нығайтудың алғышарттарын айқындайды.
Түркияның ЕАЭО-мен бірыңғай нарық форматында қосылуы рубльді ЕАЭО елдерінің резервтік валютасы ретінде пайдалану туралы мәселені көтереді.
Қытайдың ЕАЭО елдерінің банк секторында күшеюі Ресейді ұлттық валюталарды рубльмен алмастыру идеясын күшейтуге мәжбүр етеді.
Қараша 2018
ДСҰ реформасы туралы Трамптың талабына байланысты G-20 елдері арасында келісімге келмеу жағдайы қалыптасады.
АҚШ ДСҰ шешімдеріне бағынудан бас тартып, ұйымды қаржыландыру міндеттемелерін тоқтатуы мүмкін.
Бұл көптеген елдерді ДСҰ шеңберіндегі ынтымақтастықты қайта қарауға және өңірлік сауда келісімдеріне көшуге мәжбүр етеді.
Қараша 2018
АҚШ пен Ресей арасындағы қатынастың нашарлауы көптеген ресейлік мемлекеттік компаниялар мен банктердің санкцияға ілінуіне алып келеді.
Соның салдарынан қазақстандық мемлекеттік және жеке компаниялар да «сұр тізімге» енуі мүмкін.
С-400 сияқты әскери техника сатып алу операциялары да санкцияға ұшырауы ықтимал.
Қараша 2018
Ішкі экономикалық ахуалдың нашарлауы және банк қадағалауының күшеюі көптеген актив иелерінің ауысуына әкеледі.
Дамыған елдердің капиталды тексеру науқаны бұл үдерісті одан әрі күшейтеді.
Нәтижесінде көптеген активтер тәркіленуі немесе уақытша тоқтатылуы мүмкін.
Қараша 2018
Ұлттық Банктен ҚҚА қайта бөлініп, жаңа қаржы реттеу органдары құрылады.
Зейнетақы активтерін жеке басқару жүйесі қайта енгізіледі.
Салық саясаты жүктеме деңгейі бойынша 2000-жылдардың басындағы форматқа қайта оралады.
Қараша 2018
Коммуналдық желілердің ресми тозуы ел бойынша 60%-дан жоғары, кей өңірлерде 70–90%-ға дейін жетеді.
Сыртқы экономикалық жағдайдың нашарлауы инвестициялық жоспарлардың қысқаруына алып келеді.
Нәтижесінде коммуналдық инфрақұрылымдағы бақылау әлсіреп, ірі апаттар болуы мүмкін.
Қараша 2018
Тұрақсыз сыртқы жағдай бірнеше девальвацияға әкеліп, номиналды ЖІӨ 100 млрд доллардан төмен түседі.
Банк секторындағы қиындықтар сыртқы қарыздың өсуіне алып келеді.
Нәтижесінде Қазақстанның сыртқы қарызы $164 млрд-тан $200 млрд-қа дейін өседі.
Қараша 2018
Бұл жағдай алдағы жылы күтіліп отырған жаһандық экономикалық дағдарысқа қарсы уақытылы әрі дұрыс әрекет жасауға кедергі етеді.
Экономикалық дағдарыс билікке, сондай-ақ қоғам жіктелуінің негізгі пайда көрушілері болып табылатын ірі компанияларға қарсы жаппай әлеуметтік наразылықтарды өршітеді.
Мұның бәрі азаматтық соғысқа әкелетін алғышарттарды тудыруы мүмкін.
Қараша 2019
2021 жылы Бундестаг сайлауында AfD партиясы көпшілік орынға ие болады.
Сонымен қатар Германия жаңа резервтік валюта ретінде неміс маркасын қалпына келтіру туралы жариялайды.
Қараша 2019
Одақ құрамына Өзбекстан, Тәжікстан, Түрікменстан және Әзербайжан кіреді.
Германия мен Франция ЕАЭО-мен еркін сауда аймағын құру туралы келісім жасайды.
Украина және Балтық елдері бақылаушы мәртебесін алады.
Қараша 2019
Ресейде жаңа коммунистік партия құрылып, Дума сайлауында екінші орын алады.
Ұлыбританияда Лейбористік партия билікке келеді.
Бұл социалистік саясаттың күшеюіне алып келеді.
Қараша 2019
Өзбекстанның ЕАЭО-ға кіруі және субсидиялардың жойылуы салаға кері әсер етеді.
Бұл ірі ауыл шаруашылық өндірушілердің банкроттығына алып келеді.
Қараша 2019
Ресей мен Қытай ЖОО-на түсетіндердің саны жылына 100 мыңнан асады.
Ал Қазақстандағы ЖОО-ға түсушілер саны азаяды.
Бұл білім беру жүйесінде реформаларды талап етеді.
Қараша 2019
Starlink, Kuiper және басқа жүйелер арзан интернет ұсынады.
Бұл көптеген елдердің телеком нарығына соққы береді.
Цифрлық азаматтық ұғымы пайда болады.
Қараша 2019
Қытай өзінің алтын қоры 10 мың тоннадан асқанын хабарлайды.
Юаньның әлемдік резервтегі үлесі 20-30%-ға дейін өседі.
Сонымен қатар сирек металдарға экспорттық шектеулер енгізіледі.
Қараша 2019
CO2 мен пластикті өңдеудің жаңа арзан технологиялары пайда болады.
Мұхиттағы қоқысты тазалау жобалары аяқталады.
OceanCleanup ең қымбат компаниялардың біріне айналады.
Қараша 2019
Тұрақсыздықтың алғашқы қадамы Байденнің денсаулығына байланысты президент өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтатуы және билікті Камала Харриске беруі болады.
Республикашылдар Конгресте көпшілікке ие болып, Трамп спикер болады, бұл саяси қарсыластықты күшейтеді.
Кейін АҚШ-та ішкі қақтығыстар күшейіп, бірқатар штаттардың тәуелсіздік жариялауына дейін жетуі мүмкін.
Желтоқсан 2021
Келесі 3 жыл ішінде Қазақстан ескі көмір шахталары базасында сутегі энергетикасы жобаларын іске асырады.
Бұл жасыл энергетика үлесін арттырып, электр энергиясының тапшылығын шешуге мүмкіндік береді.
Желтоқсан 2021
Жаңа штаммдардың жеңіл өтуі пандемияға қарсы саясаттың жұмсаруына алып келеді.
Алайда бұл жаңа қауіпті мутациялардың пайда болуына себеп болады.
Кейінгі штаммдар жасырын асқынулар арқылы өлім деңгейін арттыруы мүмкін.
Желтоқсан 2021
Каспи ШОБ секторын белсенді қаржыландыру арқылы нарықтағы үлесін арттырады.
Бұл Халық банктің активтерімен теңесуге мүмкіндік береді.
Кейін компания аймақтық экспансия жасап, жаңа елдерге шығады.
Желтоқсан 2021
Дағдарыс халықтың жаппай көшуіне алып келеді.
Босқындар негізінен Қазақстан мен Орта Азия елдеріне бағытталады.
Бұл өңірде әлеуметтік және саяси тұрақсыздық туындатуы мүмкін.
Желтоқсан 2021
Ғарыштық туризмнің дамуы космодромдарға сұранысты арттырады.
Amazon Қазақстанға инфрақұрылымды толық жаңарту ұсынысын жасайды.
Кейін Байқоңыр халықаралық коммерциялық ғарыш орталығына айналады.
Желтоқсан 2021
АХҚО базасында криптоинфрақұрылым қалыптасады.
Бұл үлкен инвестиция мен энергия жобаларының өсуіне алып келеді.
Қазақстан майнинг бойынша әлемде көшбасшылар қатарына кіреді.
Желтоқсан 2021
Су деңгейі негізгі өзендер мен көлдерде күрт төмендейді.
Бұл ауыл шаруашылығына ауыр соққы береді.
Үкіметтер төтенше жағдай режимін енгізуге мәжбүр болады.
Желтоқсан 2021
Ресей посткеңестік елдерді жаңа одаққа тартуға тырысады.
Алайда мұнай бағасының төмендеуі бұл процесті тоқтатады.
Экономикалық дағдарыс ел ішінде тұрақсыздықты күшейтеді.
Желтоқсан 2021
Қытай жаңа энергетика және кванттық технологияларды жаппай енгізеді.
Бұл экономиканың жаңа моделіне көшуге алып келеді.
Ғарышты игеру жаңа экономикалық бағыттардың біріне айналады.
Кейін Байқоңыр халықаралық коммерциялық ғарыш орталығына айналады.
Желтоқсан 2021
АҚШ билігі Трамптың үстінен қылмыстық іс қозғайды. Тергеу нәтижесінде ол кінәлі деп танылып, сотталады және 2024 жылғы сайлауға қатысу құқығынан айырылады.
Трамп жақтастары бұл жағдайды саяси қудалау деп қабылдап, наразылық акцияларын бастайды.
Қақтығыстар күшейіп, мемлекеттік ғимараттарды басып алу әрекеттері орын алады, бұл азаматтық соғысқа әкелуі мүмкін.
Қараша 2022
Қытай 2025 жылға дейін қуаты 10 гигаватт болатын алғашқы орбиталық электр станциясын іске қосады.
Бұл технология электр энергиясын сымсыз жеткізуге мүмкіндік береді.
Нәтижесінде энергия арзандап, мұнай-газ саласына инвестициялар қысқарады.
Қараша 2022
2025 жылы мемлекеттер БҰҰ құрылымын өзгертуге келіседі.
Жаңа жүйе ғарыш саласында дамыған елдерге артықшылық береді.
Кейбір елдерге сыртқы басқару енгізілуі мүмкін.
Қараша 2022
Алдағы жылдары инфляция мен пайыздық мөлшерлемелердің өсуі дағдарысқа алып келеді.
Көптеген елдерде наразылықтар күшейіп, билік ауысуы мүмкін.
Қараша 2022
Қытай сирек металдардың экспортын шектейді.
Тайваньға теңіз блокадасы енгізіледі.
Бұл жаһандық экономикалық дағдарысты күшейтеді.
Қараша 2022
Илон Масктың жеке байлығы 2024 жылы адамзат тарихындағы ең ірі ғарыш кемесін ұшырып, Starlink спутниктерімен және Grok AI жүйесімен интеграцияланған Teslaphone телефонын іске қосқаннан кейін $1 триллионнан асады.
Бұл телефон жеке операциялық жүйемен және қосымшалар платформасымен жұмыс істейді.
Сонымен қатар X әлеуметтік желісі супер-қосымшаға айналып, төлемдер, қоңыраулар және маркетплейс қызметтерін біріктіреді.
Желтоқсан 2023
АҚШ-тағы саяси шиеленіс Трамптың сайлауда жеңіске жету ықтималдығын арттырады.
Трамп пен Такер Карлсон тандемі үлкен басымдықпен алға шығады.
Бұл терактқа әкеліп, елді азаматтық соғыс қаупіне жақындатады.
Желтоқсан 2023
AfD партиясы сайлауда жеңіп, ЕО елдерінде оңшыл саясат үстемдік етеді.
Еуроодақтан шығу және заңдарды қайта қарау басталады.
Желтоқсан 2023
Саяси дағдарыстар мен экономикалық бөліну 2025 жылы жаһандық соғысқа себеп болады.
Соғыс логистика, денсаулық сақтау және азық-түлік жүйелерін бұзады.
Нәтижесінде жаппай аштық пен эпидемиялар пайда болады.
Желтоқсан 2023
Географиялық орналасуына байланысты Қазақстан әскери қақтығыстардан тыс қалады.
Ел тек жанама түрде экономикалық әсерлерді сезінеді.
Желтоқсан 2023
Елдер әскери одақтарды күшейтіп, экономиканы протекционизмге ауыстырады.
Көші-қон саясаты қатаңдатылады және оффшорлық капитал елдерге қайтарылады.
Оңшыл саясат күшейіп, көптеген әлеуметтік саясаттар қайта қаралады.
Желтоқсан 2023
Трамп билікке келгеннен кейін ірі геосаяси қақтығыстарды тоқтатады.
АҚШ, Қытай, Ресей және Таяу Шығыс арасында жаңа келісімдер жасалады.
Бұл жаһандану процесін қайта жандандырады.
Желтоқсан 2023
Жасанды интеллект жаңа материалдар мен технологияларды ойлап табады.
Бұл өндірісті арзандатып, экология және ғарыш саласында серпіліс жасайды.
Желтоқсан 2023
Оффшорлық жүйелер реформаланып, капиталға рақымшылық жасалады.
Трансұлттық компанияларға салықтарды ерікті түрде төлеу ұсынылады.
Бұл жаһандық қаржы жүйесін өзгертеді.
Желтоқсан 2023
Мигранттарға қатысты оқиғалар тізбегі 2025 жылдың ақпанындағы сайлауда көпшілік дауыспен жеңетін AfD партиясының танымалдығының күрт өсуіне әкеледі.
Алдағы үш айда AfD референдум өткізуге бастамашы болады, онда халықтың көпшілігі Германияның Еуропалық Одақ пен еуроаймақтан тез шығуы үшін дауыс береді.
Бұл басқа елдерде де референдумдарды тудырып, олардың көпшілігінде тұрғындар осындай таңдау жасауына әкеледі.
Желтоқсан 2024
Трамп пен Путин Украина келіссөздері аясында санкцияларды бірте-бірте алып тастау арқылы Ресей мен Украина арасында бейбіт келісімге қол жеткізеді.
Сонымен қатар Ресейдің Батысқа қайта бағдарлануы мен Қытаймен серіктестіктен бас тартуы орнына Балтық елдері НАТО-дан шығарылатын стратегиялық келісім жасалады.
Желтоқсан 2024
Қазақстанның геосаяси рөлінің артуы Илон Маск пен Қасым-Жомарт Тоқаев арасындағы келіссөздерге мүмкіндік ашады.
Келісім нәтижесінде SpaceX қажеттіліктері үшін Байқоңыр инфрақұрылымы жаңғыртылады.
Алғашқы ұшырылымдар 2025 жылдың соңында жүзеге асырылады.
Желтоқсан 2024
Еуропалық автоөндірушілердің сатылымының төмендеуі және шығындардың өсуі оларды әлсіретеді.
Қытайлық компаниялар барлық қарыздарын жабу және инвестиция салу шартымен оларды сатып алады.
Желтоқсан 2024
Жасанды интеллект қатерлі ісік және басқа да ауруларға қарсы дәрілерді жасауға көмектеседі.
Бұл емдеу құнын төмендетіп, оны қолжетімді етеді.
Желтоқсан 2023
АҚШ-та «жасыл» субсидияларға қатысты тергеу басталады.
Жаңа зерттеулер бұрынғы климаттық болжамдардың қателігін көрсетеді.
Бұл ірі ұйымдарға қарсы қылмыстық істерге әкеледі.
Желтоқсан 2024
DOGE тәжірибесін енгізу мемлекеттік басқаруды түбегейлі өзгертеді.
Бұл инвестицияның өсуіне және экономикалық белсенділіктің артуына әкеледі.
Желтоқсан 2024
Халық санының азаюы саяси өзгерістерге әкеледі.
Оңшыл партиялар мұндай идеологияларға заңнамалық тыйым енгізеді.
Бұл тәжірибе басқа елдерге де таралады.
Желтоқсан 2024
Алдағы үш жылда қытайлық AI жүйелері (Kimi, Deepseek және т.б.) AI нарығын толықтай басып алады.
Көптеген елдердің өз AI жүйелерін дамыту әрекеттері сәтсіз аяқталады.
Пайдаланушылардың жаппай көшуі американдық AI компаниялардың күйреуіне әкеліп, қаржылық дағдарыс туғызады.
Қараша 2025
Tesla адамға ұқсас Optimus роботтарының жаңа буынын шығарады.
Компания кванттық чиптер мен ғарыштағы деректер орталықтарын іске қосады.
Бұл технологиялық серпіліс компания құнын бірнеше есе арттырады.
Қараша 2025
SpaceX Марсқа алғашқы миссиясын сәтті жүзеге асырады.
Су табылуы ғарыштық зерттеулерді жеделдетеді.
Бұл елдердің бірігуіне және жаңа технологиялық кезеңге әкеледі.
Қараша 2025